Bir yakının vefatı, en zor anda birçok resmî işlemi yerine getirmeyi gerektirir. Bu rehberde işlemleri zaman sırasına göre topladık: ilk saatler, defin ve sonraki haftalar. Süreler ve kurumlar Türkiye’deki genel uygulamaya göredir. Kendi durumunuzdaki kesin işlem için ilgili kuruma danışın.
Acil bir durum mu var? Ankara’da cenaze alımı ve defin için 7/24 0530 430 13 00 numaralı hattımızı arayabilirsiniz. Belediyenin ücretsiz cenaze hizmetine ulaşmak için Alo 188 hattını da arayabilirsiniz.
İlk saatler: ölümün tespiti ve belgeler
Hastanede vefat
Ölüm hastanede gerçekleşmişse ölümü tespit eden hekim, ölüm bilgilerini Sağlık Bakanlığı’nın Ölüm Bildirim Sistemi’ne (ÖBS) girer ve defin ruhsatını düzenler. Aile genellikle ayrıca belge almak zorunda kalmaz. Cenaze hastane morguna alınır ve hastane işlemleri bitince teslim edilir.
Evde vefat
Ölüm evde gerçekleşmişse ölümün bir hekim tarafından tespit edilmesi gerekir. Bunun için:
- Aile hekiminizi arayabilirsiniz (mesai saatleri içinde),
- Mesai dışında veya aile hekimine ulaşılamıyorsa belediye tabibi (Ankara’da Alo 188 üzerinden yönlendirilir) ya da 112 aranır.
Hekim ölümü tespit eder, sistemi doldurur ve defin ruhsatını düzenler.
Adli durumlar
Kaza, şüpheli ölüm, iş kazası, intihar veya ölüm sebebinin belirlenemediği durumlarda olay adli vaka sayılır. Bu durumda kolluk ve Cumhuriyet savcılığı sürece dahil olur ve gerekirse Adli Tıp Kurumu’nda otopsi yapılır. Cenaze, savcılığın izniyle Adli Tıp’tan teslim alınır.
Önemli: Savcılık izni yalnızca adli durumlarda gerekir. Hastanede veya evde doğal yollarla gerçekleşen ölümlerde rutin bir savcılık adımı yoktur.
Defin öncesi: gasil, tekfin ve cenaze namazı
- Gasil (yıkama) ve tekfin (kefenleme): Cenaze, belediyenin veya caminin gasilhanesinde yıkanır ve kefenlenir. Belediye bu hizmeti genellikle ücretsiz verir.
- Cenaze namazı: Aile, namazın kılınacağı cami ve vakti belirler. Ankara’da belediye cenaze hizmetleri cami ve saat planlamasında da yardımcı olur.
- Mezar yeri: Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı mezarlıklarda mezar yeri tahsisi belediye üzerinden yapılır. Aile mezarlığı varsa bu bilgiyi baştan paylaşmak işleri hızlandırır.
Defin başka bir ilde yapılacaksa
Cenaze başka bir ile götürülecekse defin ruhsatının yanında cenaze nakil belgesi gerekir. Bu belge ilgili hekim veya belediye tarafından düzenlenir. Nakil, cenaze nakline uygun (soğutuculu) araçla yapılmalıdır. Süreci cenaze nakil işlemleri rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.
Nüfus kaydı
Hekim ölümü sisteme girdiğinde ölüm kaydı çoğunlukla nüfus kayıtlarına otomatik olarak işlenir. Kaydın düştüğünü e-Devlet üzerinden (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri hizmetleri) kontrol edebilirsiniz. Yurt dışında gerçekleşen ölümlerin ise o ülkedeki Türk konsolosluğuna bildirilmesi gerekir.
Sonraki haftalar: miras, SGK ve vergi işlemleri
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
Bankalar, tapu ve diğer kurumlar mirasçıları görmek için mirasçılık belgesi (veraset ilamı) ister. Bu belgeyi herhangi bir noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alabilirsiniz.
Mirası reddetme
Vefat edenin borçları varlıklarından fazlaysa mirasçılar mirası reddedebilir. Ret, kural olarak mirasçının ölümü öğrendiği tarihten itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurularak yapılır. Bu konuda bir avukattan destek almanızı öneririz.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi
Miras kalan mal varlığı için veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmişse ve mirasçılar Türkiye’deyse bu süre ölüm tarihinden itibaren 4 aydır. Beyanname Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) internet vergi dairesinden veya vergi dairesinden verilebilir.
SGK: ölüm aylığı ve cenaze ödeneği
- Vefat eden sigortalı ya da emekliyse eşi, çocukları ve bazı durumlarda anne ve babası ölüm aylığı için SGK’ya başvurabilir. Başvuru e-Devlet’ten veya SGK il ve merkez müdürlüklerinden yapılır.
- Şartları sağlayan sigortalı ve emeklilerin yakınlarına cenaze ödeneği verilir. Başvuru yine SGK’ya yapılır.
- Vefat tarihinden sonra yatan emekli maaşı iade edilir. Bu yüzden hesaptan izinsiz para çekmeyin.
Banka, tapu, araç ve abonelikler
- Banka hesapları: Bankalar ölümü öğrendiğinde hesabı bloke eder. Mirasçılar veraset ilamı ve vergi dairesinden alınan yazıyla başvurur.
- Tapu: Taşınmazların mirasçılara geçişi (intikal) tapu müdürlüğünden yapılır.
- Araç: Aracın mirasçılar adına tescili noter üzerinden yapılır.
- Abonelikler: Elektrik, su, doğalgaz ve telefon abonelikleri kapatılır veya devredilir.
Kısa kontrol listesi
| Ne zaman | İşlem | Nereden |
|---|---|---|
| İlk saatler | Ölüm tespiti ve defin ruhsatı | Hastane / aile hekimi / belediye tabibi |
| İlk saatler | Cenaze alımı, gasil ve defin planlaması | Alo 188 veya özel cenaze hizmeti |
| Defin öncesi | Cenaze nakil belgesi (başka ile defin) | Hekim / belediye |
| İlk hafta | Nüfus kaydının kontrolü | e-Devlet |
| İlk haftalar | Mirasçılık belgesi | Noter veya sulh hukuk mahkemesi |
| 3 ay içinde | Mirasın reddi (gerekirse) | Sulh hukuk mahkemesi |
| 4 ay içinde | Veraset ve intikal vergisi beyannamesi | GİB / vergi dairesi |
| Uygun zamanda | Ölüm aylığı ve cenaze ödeneği | SGK / e-Devlet |
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Ölüm Bildirim Sistemi
- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (e-Devlet)
- Sosyal Güvenlik Kurumu: ölüm aylığı ve cenaze ödeneği
- Gelir İdaresi Başkanlığı: veraset ve intikal vergisi
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mirasın reddi hükümleri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve uygulamalar değişebilir, işlem öncesinde ilgili kurumdan güncel bilgi alın.
Ankara’da cenaze alımı, gasil, defin ve şehirlerarası nakil için bize 7/24 ulaşabilirsiniz: 0530 430 13 00 · Ankara cenaze nakil hizmeti